CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC
HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Với chiều cao 2,51 m, anh Kosen
người Thổ Nhĩ Kì được sách Kỉ lục
Guiness ghi nhận là người đàn ông cao
nhất thế giới vào ngày 9/5/2011. Ngược
lại, với chiều cao 0,51 m, anh Dangi người
Nepal được ghi nhận là người đàn ông
trưởng thành thấp nhất thế giới vào ngày
26/2/2012. Điều gì khiến họ cao lớn hoặc
thấp bé bất thường so với chúng ta?

BÀI 38: HỆ NỘI TIẾT
Ở NGƯỜI

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

II.
Các tuyến nội tiết

Một số bệnh liên

trong cơ thể người

quan đến hệ nội tiết

I.
CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
TRONG CƠ THỂ NGƯỜI

Quan sát hình 38.1,
đọc thông tin SGK
trả lời câu hỏi: Nêu
chức năng của các
tuyến nội tiết

Tuyến nội tiết

Chức năng
- Tiết hormone kích thích thích hoạt động của nhiều tuyến nội tiết khác.

Tuyến yên

- Tiết hormone ảnh hưởng đến một số quá trình sinh lí trong cơ thể (sự tăng
trưởng cơ, xương; sự trao đổi nước ở thận; sự co thắt cơ trơn ở tử cung;...)
- Hormone TH chứa iodine có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất

Tuyến giáp

và chuyển hóa các chất trong tế bào.
- Hormone calcitonin tham gia điều hòa calcium, phosphorus trong máu.
- Chức năng ngoại tiết: tiết dịch tụy đổ vào tá tràng.
- Chức năng nội tiết: tiết ra các hormone insulin và glucagon có tác dụng

Tuyến tụy

điều hòa lượng đường trong máu luôn ổn định: insulin làm giảm đường
huyết khi đường huyết tăng, glucagon làm tăng đường huyết khi lượng
đường trong máu giảm.

Tuyến nội tiết

Chức năng

- làm tăng nhịp tim, co mạch, tăng nhịp hô hấp, dãn phế quản góp phần
Tuyến
trên thận

làm tăng đường huyết khi đường huyết giảm.
- điều hòa nồng độ glucose, muối sodium và potassium trong máu
- điều hòa sinh dục nam, gây những biến đổi đặc tính sinh dục nam

- kích thích sự sinh tinh trùng ở nam;
Tuyến
sinh dục

- kích thích sự phát triển và rụng trứng ở nữ
- gây ra những biến đổi cơ thể ở tuổi dậy thì ở cả nam và nữ.

Quan sát hình 38.2, đọc thông
tin SGK trả lời câu hỏi

Em hãy giải thích vì sao hoạt
động của các hormone tuyến
tụy giúp ổn định lượng đường
trong máu. Quá trình tiết
hormone điều hòa đường
huyết bị rối loạn có thể dẫn
đến hậu quả gì?

Hormone insulin chuyển hóa
glucose trong máu thành glycogen
dự trữ nên làm giảm đường huyết
khi đường huyết tăng. Hormone
glucagon chuyển hóa glycogen dự
trữ thành glucose, nhờ đó làm tăng
đường huyết khi đường huyết
giảm. Vì vậy, hoạt động của hai
hormone này giúp ổn định lượng
đường trong máu.

Trả lời

Trả lời
Nếu quá trình tiết hormone điều hòa đường huyết bị rối loạn có thể dẫn
đến lượng đường trong máu quá cao hoặc quá thấp, lâu dài có thể gây
ra bệnh lý như bệnh tiểu đường hay chứng hạ đường huyết.

KẾT LUẬN
 Các tuyến nội tiết ở người: Tuyến yên;
tuyến giáp; tuyến tụy; tuyến trên thận;
tuyến sinh dục
 Các tuyến nội tiết tiết ra các hormone giúp
điều khiển, điều hoà hoạt động của các cơ
quan nói riêng và cơ thể nói chung.

MỘT SỐ BỆNH LIÊN
QUAN ĐẾN HỆ NỘI TIẾT

II.

THẢO LUẬN
Câu 1. Em hãy nêu các biểu hiện trên cơ thể và đề xuất biện
pháp phòng chống đối với
a) Bệnh đái tháo đường
b) Bệnh bướu cổ

Trả lời
a) Bệnh đái tháo đường
 Biểu hiện của bệnh: ăn
nhiều, uống nhiều, đi tiểu
nhiều, sụt cân, có thể gây
mù loà....

Trả lời
Biện pháp phòng bệnh đái tháo đường:
nên hạn chế đường, muối trong thức ăn
Không nên dùng rượu, bia nước ngọt có ga

Ăn nhiều quả và rau xanh
Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên, vừa sức

BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Trả lời
b) Bệnh bướu cổ do thiếu iodine
Biểu hiện của bệnh bướu cổ: trẻ chậm lớn, trí tuệ chậm phát triển,
ở người lớn sẽ dẫn đến trí nhớ giảm sút, hoạt động thần kinh suy
giảm, tuyến giáp phì đại nên có bướu ở cổ.

Trả lời
Biện pháp phòng bệnh bướu cổ:
 Bổ sung đầy đủ các nguyên tố vi
lượng cho cơ thể, đặc biệt là iodine;
 Không ăn quá nhiều các thực phẩm
không có lợi cho tuyến giáp như bắp
cải trắng, bắp cải tím;
 Tránh tiếp xúc với các yếu tố độc hại
từ môi trường;...

BỆNH BƯỚU CỔ

THẢO LUẬN

Câu 2. Vận dụng hiếu biết
về các tuyến nội tiết. Em hãy
đề xuất các biện pháp bảo
vệ sức khoẻ bản thân và gia
đình, nêu tác dụng của các
biện pháp đó.

Biện pháp

Tác dụng

Bổ sung thức ăn có chứa iodine Cung cấp đủ nguyên liệu để tổng hợp hormone
trong khẩu phần ăn

tuyến giáp, phòng tránh bệnh bướu cổ

Hạn chế tiêu thụ thức ăn có hàm Tránh cho tuyến tụy hoạt động quá mức gây
lượng đường quá cao

suy tụy.

Tiêm vaccine phòng một số bệnh Bảo vệ tuyến yên không bị tổn thương bởi vi
như viêm não Nhật Bản,...

khuẩn, virus.
Giúp các cơ quan trong cơ thể (trong đó có

Ngủ đủ giấc

các tuyến nội tiết) có thời gian nghỉ ngơi
…

…

Câu 3. Tìm hiểu một số bệnh nội tiết thường gặp ở địa phương theo
gợi ý trong Bảng 38.1.
Bảng 38.1.
Tên bệnh, tật

Số lượng
người mắc

Nguyên
nhân

Biện pháp
phòng chống

?

?

?

?

LUYỆN TẬP

Câu 1: Chức năng chính của tuyến yên là
A. Điều hòa nhịp sinh học ở cơ thể người
B. Điều hòa hoạt động của các tuyến nội tiết khác và quá trình sinh trưởng của
cơ thể
C. Tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của tế
bào
D. Hỗ trợ cho hệ thống miễn dịch ở người.

LUYỆN TẬP

Câu 2: Nguyên nhân gây bệnh bướu cổ là do
A. Thiếu insulin
B. Thừa insulin
C. Thiếu iodine
D. Thừa iodine

LUYỆN TẬP

Câu 3: Bệnh khổng lồ và bệnh lùn ở người là do hoạt động của tuyến yên bị
rối loạn gây ảnh hưởng đến quá trình sản sinh hormone
A. GH được tiết ra từ tuyến yên
B. Thyroxine tiết ra từ tuyến giáp
C. Testosterone tiết ra từ tuyến sinh dục.
D. Insulin tiết ra từ tuyến tuỵ.

LUYỆN TẬP

Câu 4: Hormone đi khắp cơ thể
là nhờ
A. Máu
B. Tim
C. Tuyến yên
D. Vùng dưới đồi.

LUYỆN TẬP

Câu 5: Hormone nào dưới đây được
tiết ra từ tuyến sinh dục?
A. TSH
B. Thyroxine
C. Insulin
D. Estrogen

PHIẾU BÀI TẬP
Câu 1: Nêu đặc điểm của hệ nội tiết
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
Câu 2: Nêu vai trò của hormone
………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………
Câu 3: So sánh tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết?
………………………………………………………………………………………

VẬN DỤNG
………………………………………………………………………………………

TRẢ LỜI
Câu 1. Đặc điểm của hệ nội tiết:
-

Điều hòa quá trình sinh lí của cơ thể, đặc biệt là quá trình trao đổi chất, quá
trình chuyển hóa vật chất và năng lượng trong các tế bào của cơ thể nhờ
hormone từ các tuyến nội tiết tiết ra.

-

Chúng tác động thông qua đường máu chậm nhưng kéo dài và trên diện rộng

-

Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là các hormone

-

Trong số các tuyến có tuyến tụy vừa là tuyến ngoại tiết, vừa là 1 tính nội tiết
quan trọng gọi là tuyến pha. tuyến sinh dục cũng là tuyến pha.

TRẢ LỜI
Câu 2. Vai trò của hoocmon:
Điều hòa các quá trình sinh
Duy trì tính ổn định của môi

lí diễn ra bình thường. Do

trường bên trong cơ thể

đó, các rối loạn trong hoạt
động nội tiết thường dẫn
đến các bệnh lý

TRẢ LỜI
Câu 3. So sánh tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết
Các tuyến

Tuyến nội tiết

Tuyến ngoại tiết

Các tuyến đều tạo ra sản phẩm tiết tham gia điều hòa các quá
Giống nhau trình sinh lí của cơ thể (trao đổi chất, chuyển hóa vật chất và
năng lượng trong tế bào…)
Sản phẩm của tuyến nội tiết Sản phẩm của tuyến ngoại tiết
Khác nhau ngấm thẳng vào máu

tập trung vào ống dẫn để đổ ra
ngoài

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức Hoàn thành bài tập Chuẩn bị bài 39. Da
trong bài

trong SBT

và điều hoà thân
nhiệt ở người

HẸN GẶP LẠI CÁC EM
TRONG TIẾT HỌC SAU!